Hoe maak je een complete, complementaire en coöperatieve regio?
Verstedelijkingsstrategie Regio Groningen Assen
In de Verstedelijkingsstrategie RGA, opgesteld door De Zwarte Hond, staat nabijheid centraal. Door woningen toe te voegen in bestaand stedelijk gebied ontstaat ruimte en investeringskracht voor meer groen en water in stad en dorp. Dit versterkt de leefkwaliteit in de regio en maakt dagelijkse voorzieningen, werk en natuur beter bereikbaar. Het werklandschap ontwikkelt zich polycentrisch. Kernen krijgen een eigen profiel en specialisatie als economische motor, terwijl de regionale samenhang behouden blijft en wordt versterkt. Mobiliteit, wonen en werken zijn daarbij beter op elkaar afgestemd binnen een goed functionerend daily urban system. Het buitengebied blijft open en weids, maar krijgt extra kwaliteit door integrale oplossingen voor grote opgaven van deze tijd, zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame landbouw en de energietransitie. Zo wordt het landschap niet alleen behouden, maar ook versterkt. Door deze combinatie van verdichting, specialisatie en landschapsontwikkeling ontstaat een duurzaam regionaal systeem. De RGA positioneert zich daarmee als een complete en samenhangende regio, waarin stad, dorp en landschap elkaar aanvullen. Een regio waar het goed wonen, werken en recreëren is, met ruimte voor groei én kwaliteit.
data
- Locatie
- Regio Groningen Assen, NL
- omvang
- 1.061 km²
- Opdrachtgever
- Regio Groningen Assen, Ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties
- Discipline
- Stedenbouw
- Programma
- Verstedelijkingsstrategie
- Periode
- 2020-2022
- Status
- Gerealiseerd
- Fotograaf
- De Zwarte Hond
- Partners
- Bureau PAU, Estheticon Projectadvies
Een veelzijdige regio
De Regio Groningen-Assen (RGA) werkt al ruim 25 jaar samen. De samenwerking is gebaseerd op het dagelijks woon-werkgebied en de samenhangende woningmarkt tussen Groningen, Assen en de omliggende gebieden. De regio kent grote contrasten in woonmilieus: van stedelijk en dynamisch tot rustig en landelijk. Deze landschappelijke variatie maakt de regio aantrekkelijk om te wonen, werken en recreëren.
Sterke kenniseconomie
De RGA vervult een belangrijke economische rol in Noord-Nederland. In de regio wonen bijna een half miljoen mensen en zijn er bijna 250.000 arbeidsplaatsen. Door de aanwezigheid van sterke kennis- en onderwijsinstellingen is een stevige kenniseconomie aanwezig. De afgelopen decennia is bovendien veel geïnvesteerd in hoogwaardige openbaarvervoersverbindingen binnen de regio.
Een overzicht van de voortgang van de Verstedelijkingsstrategie Regio Groningen-Assen door de vier fasen.
Samenwerking tussen verschillende partijen die samen afspraken maken om de Verstedelijkingsstrategie in Regio Groningen-Assen uit te voeren.
Op naar een krachtige regionale ontwikkeling
Nederland heeft een groot woningtekort. Ook de regio Groningen-Assen merkt dit. Daarom heeft de gemeente Groningen in 2019 afspraken gemaakt met het Rijk in de Woondeal: 20.000 nieuwe woningen tot 2030. De uitwerking vindt plaats op regionale schaal, omdat de effecten van de woningopgave de hele regio raken. In totaal gaat het om 36.000 woningen tot 2040.
De woningbouwopgave biedt tegelijk kansen om de regionale ontwikkeling te versterken. In de regio komen meerdere opgaven samen:
- Wonen: ruimte bieden aan de bouwopgave met behoud van ruimtelijke kwaliteit
- Werken: versterken van de economische positie van de regio
- Mobiliteit: duurzame bereikbaarheid van bestaande en nieuwe toplocaties en een goed functionerend ‘daily urban system’
- Energie: ruimte maken voor de energietransitie
- Landschap: versterken van klimaat- en leefbaarheidsdoelen
Analysekaart Wonen
Analysekaart Economie
Analysekaart Mobiliteit
Analysekaart Energie
Analysekaart Landschap
Een integrale, regionale en strategische aanpak
De Verstedelijkingsstrategie RGA schetst een samenhangende en samenwerkende regio waarin ruimte is voor iedereen om een passende en betaalbare woning te vinden, in een aantrekkelijke leefomgeving.
Voor de bouw van 36.000 woningen is een koerswijziging nodig. Daarom zijn voor de RGA zeven ontwikkelprincipes opgesteld. Deze sturen op slimme concentratie, gerichte spreiding, beter benutten van het OV netwerk en het versterken van groen in en rond de stad.
Zeven ontwikkelprincipes:
- Versterken van bestaand stedelijk gebied
- Vergroten van de agglomeratiekracht
- Stimuleren van polycentrische ontwikkeling
- Balans in mobiliteit
- Proportionele en passende ontwikkeling
- Benutten van de woningbouwopgave als hefboom voor herstructurering
- Samenwerken aan een duurzame regio
Woningbouw leidt tot nabijheid
Nabijheid, mobiliteit en een gezonde levensstijl
De regio heeft ingezet op die locaties waar 36.000 woningen worden gerealiseerd. Daardoor is de nabijheid van werk, voorzieningen en natuur toegenomen, net als de keuzevrijheid voor bewoners. Actieve mobiliteit staat centraal: in de steden én dorpen wordt meer gelopen en gefietst. Voor langere afstanden biedt het openbaar vervoer een goed alternatief voor de auto.
Versnellen en slim ontwikkelen
De nieuwe koers geeft antwoord op de grote vraag naar stedelijk wonen, dicht bij werk en voorzieningen. In steden en dorpen zijn kansen benut die op korte termijn tot financiële en ruimtelijke uitdagingen leidden, maar op termijn maatschappelijke meerwaarde opleveren. Daarbij is ingezet op snelheid en betaalbaarheid. Naast nieuwbouw spelen ook transformatie en andere slimme woningoplossingen een belangrijke rol.
Landschap als regionale kwaliteit
Het diverse landschap in de regio heeft, net als de steden en dorpen een kwaliteitsimpuls gekregen. Er is meer samenhang ontstaan in het groene netwerk rond de kernen. Zo blijft het karakter van een ‘sterrenhemel van grote en kleine kernen’ behouden, waarbij contrasten juist als kracht worden benut.
Negen deelgebieden als dragers van de strategie
De strategie komt samen in negen deelgebieden, waarin verschillende opgaven en thema’s over elkaar heen zijn gelegd.
- Stad Assen: versterken van centrum van de groene stad
- Stad Groningen: schaalsprong op west- en oostflank
- Duurzame vernieuwing langs vervoersassen
- Hoogezand: het lint als verbinder
- Leek-Roden: ontwikkeling op dorpse schaal
- Het landschap van Wierden en Zeeklei: landschap als leidend principe
- Drentse dorpenas: het lint als verbinder
- Landschap van Laagveengordel en Esdorpen: landschap als leidend principe
Van Verstedelijkingsstrategie naar Uitvoeringsstrategie
Regionaal bundelen van woningbouw
Woningbouwprojecten worden regionaal gebundeld om gezamenlijke doelen te bereiken en uitdagingen samen aan te pakken. Dat geldt bijvoorbeeld voor stationsgebieden, vernieuwingswijken, plannen in werkgebieden, uitbreidingslocaties en kleinere, kwalitatieve projecten. Deze terugkerende opgaven worden aangeduid als strategische programma’s.
Sleutelprojecten als integrale voorbeelden
Sommige projecten zijn aangewezen als sleutelprojecten. Ze laten zien hoe integrale ontwikkeling werkt, met een combinatie van wonen, werken, groen, energie en mobiliteit. In deze projecten komen de zeven regionale ontwikkelprincipes samen. Ze vormen de praktijkuitwerking van de regionale koers en zijn een belangrijk onderdeel van de Uitvoeringsstrategie RGA.
Nabijheid als basis voor leefkwaliteit en economie
In de Verstedelijkingsstrategie RGA staat nabijheid centraal. Door woningen toe te voegen in bestaand stedelijk gebied ontstaat er ook ruimte en investeringskracht voor meer groen en water in stad en dorp. Dit verhoogt de leefkwaliteit in de regio. Tegelijk ontwikkelt het werklandschap zich polycentrisch: kernen krijgen hun eigen profiel en specialisatie en profiel als economische motor, met behoud van versterking van regionale samenhang.
Een complete en samenhangende regio
Het buitengebied blijft open en weids, maar krijgt meer betekenis door integrale oplossingen voor opgaven als klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame landbouw en energietransitie. Zo groeit de RGA uit tot een complete en samenhangende regio, waar wonen, werken en recreëren in balans zijn en elkaar versterken.
