Hoe bouw je klimaatbestendig in een delta?
Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle 2040
In Zwolle, aangewezen als NOVEX-gebied, komt een brede opgave samen: woningbouw, economische ontwikkeling, mobiliteit en klimaatadaptatie moeten in samenhang worden opgepakt. De Zwarte Hond ontwikkelde hiervoor de verstedelijkingsstrategie 'Warme Harten in een Klimaatadaptieve Delta'. Kern daarvan is dat bouwen op plekken waar al mensen wonen, kan werken als hefboom voor het versterken van de bestaande stad. Dit draagt bij aan de sociale samenhang, economisch draagvlak, de mobiliteitstransitie en de energietransitie. De strategie maakt ruimte voor lokaal maatwerk, zodat nieuwe en bestaande bewoners profiteren van de investeringen.
Regio Zwolle groeit snel en heeft een strategische ligging aan belangrijke rail- en waterverbindingen. Dat biedt kansen, maar maakt de regio ook kwetsbaar. De woningbouwopgave is groot en de bereikbaarheid staat onder druk. Daarnaast ligt Zwolle in een smalle delta tussen IJsselmeer, IJssel en Vecht en is daarmee gevoelig voor klimaatverandering. De strategie zet in op klimaatadaptieve benadering, waarbij bodem en water sturend zijn en natuurlijke oplossingen centraal staan. Binnen deze aanpak wordt geïnvesteerd in de klimaatbestendigheid van kwetsbare stedelijke gebieden, zoals Zwolle in het hart van de IJssel-Vechtdelta.
data
- Locatie
- Regio Zwolle, NL
- omvang
- 4.000 km²
- Opdrachtgever
- Samenwerkende partners binnen Rijk en Regio
- Discipline
- Stedenbouw, Strategie
- Programma
- Verstedelijkingsstrategie
- Periode
- 2021-2023
- Status
- Gerealiseerd
- Fotograaf
- De Zwarte Hond
- Partners
- Studio Bereikbaar
- Downloads
Toekomstgerichte verstedelijkingsstrategie
De regio Zwolle staat voor de opgave om samen te werken aan een toekomstgerichte verstedelijkingsstrategie. Tot 2040 moeten minimaal 50.000 woningen worden gerealiseerd. Die groei klimaatadaptief opvangen, met behoud en versterking van leefkwaliteit, bereikbaarheid en economie, vraagt om integrale keuzes een langetermijnsvisie.
Regio met brede welvaart
Regio Zwolle bestaat uit 22 gemeenten, de provincies Drenthe, Flevoland, Gelderland en Overijssel, en de waterschappen Drents Overijsselse Delta, Vallei & Veluwe, Zuiderzeeland en Vechtstromen. Daarnaast werkt de regio samen met de ministeries BZK, IenW, EZK en met Rijkswaterstaat. De regio kenmerkt zich door hoge brede welvaart: een sterke economie, sociale verbondenheid – ‘noaberschap’ en een aantrekkelijk landschap. Dat zie je terug in de variatie van steden, dorpen en streken, ieder met een eigen landschap en cultuur.
Het brandpunt van stedelijkheid ligt in Zwolle
Werk is geconcentreerd in Zwolle en de middelgrote-kernen
Zwolle is knooppunt en knelpunt van vervoersbewegingen
De knelpunten in het watersysteem liggen rond de stad Zwolle
Alles komt samen in Zwolle
Wonen: ruimte bieden aan de bouw- en ontwikkelopgave met behoud van ruimtelijke kwaliteit
Economie: versterken van de concurrentiekracht van de regio
Mobiliteit: zorgen voor duurzame bereikbaarheid houden bestaande en nieuwe toplocaties en een goed functionerend Daily Urban System
Klimaat: ontwikkelen van de regio als voorbeeld van klimaatbestendige groei
Deze opgaven vragen om een integrale, regionale en strategische aanpak.
Warmehartenstrategie als verstedelijkingskoers
Warme Harten…
Het prinxipe van ‘warme harten’ gaat uit van bouwen op plekken waar al mensen wonen. Zo kan woningbouw bijdragen aan verbeteren van bestaande steden en dorpen. Dit vergroot sociale samenhang, vergroot het draagvlak voor voorzieningen, stimuleert de economie en ondersteunt de mobiliteitstransitie. Tegelijk biedt nieuwbouw kansen om te investeren in klimaatadaptatie en energietransitie.
De strategie maakt lokaal maatwerk mogelijk, zodat zowel nieuwe als huidige inwoners profiteren van deze investeringen.
Het alternatief – bouwen in nieuwe uitbreidingsgebieden buiten de bestaande kernen – vergroot de druk op het landschap en verzwakt bestaande centra. De kracht van de warmehartenstrategie ligt juist in verdichting die leidt tot meer groen, meer duurzaamheid en sterkere, levendige kernen.
…in een Klimaatadaptieve Delta
Een klimaatadaptieve delta vraagt om natuurlijke oplossingen, waarbij bodem en water leidend zijn. De warmehartenstrategie zet daarom in op het versterken van kwetsbare bebouwde gebieden, zoals Zwolle in de IJssel-Vechtdelta. Juist door hier te bouwen, ontstaat ruimte om tegelijk te investeren in een klimaatadaptieve leefomgeving.
Van vicieuze cirkel naar virtueuze cirkel
Verstedelijking en nabijheid leiden tot meer draagvlak voor voorzieningen, lopen en fietsen en meer ruimte voor vegetatie en water.
Beeld: Studio Bereikbaar
7 ontwikkelprincipes
Naar een klimaatbestendige delta door de sponswerking van het bebouwde gebied te vergroten.
Naar een efficiënt en duurzaam mobiliteitssysteem door de mobiliteitstransitie te versnellen.’
Naar een conjunctuuurbestendige economie door differentiatie en verbeterde uitwisseling.’
Naar vitale steden en dorpen door te bouwen waar de mensen zijn.
Zwolle in 2040
In de hele regio zijn de resultaten van de verstedelijkingsstrategie zichtbaar. De leefkwaliteit is versterkt doordat wonen, economie en vergroening hand in hand gaan. Daar profiteren zowel nieuwe als bestaande inwoners van.
De regio biedt meer variatie in woon- en werkmilieus. Elke kern heeft een eigen identiteit, is goed verbonden met het omliggende landschap en behoudt zijn karakter. Door meer groen en extra ruimte voor water is de regio beter voorbereid op klimaatverandering en is de biodiversiteit toegenomen. Stad – ‘rood’ – en landschap – ‘groen’ – zijn sterker met elkaar verweven.
Bruisende warm harten
Zwolle heeft zich ontwikkeld tot het warme hart van de regio en is stedelijker geworden. Nieuwe hoogstedelijk woon- en werkmilieus versterken de regionale economie. Bedrijven in de regio werken meer samen en vullen elkaar aan.
Ook stadscentra en dorpskernen hebben een impuls gekregen. Het zijn aantrekkelijke publieke plekken gebleven waar veel mensen een passende woning hebben gevonden. Stationsgebieden zijn getransformeerd tot levendige locaties, met een eigen identiteit. Meer mensen wonen dicht bij de stations en profiteren van een beter OV-netwerk.
Regio in balans
In stationsgebieden is een goede balans ontstaan tussen reizigersstromen door wonen, werken en studeren te combineren. Het autogebruik is afgenomen, doordat meer voorzieningen dichtbij zijn en duurzame mobiliteit aantrekkelijker is geworden.
De regio is daarmee beter in balans: tussen stad en land, rood en groen, wonen en werken. Een robuust netwerk van water en mobiliteit verbindt de grote en kleine kernen en sluit aan op het natuurlijke systeem.
Integraal samenwerken in ontwikkelprogramma’s
Integraal werken aan Warme Harten: vier ontwikkelprogramma’s voor gebieden
De programma’s zijn gericht op het bundelen van krachten en het toepassen van een gezamenlijke aanpak. Het voorstel is om hier regionaal samen aan te werken, zodat niet overal opnieuw het wiel wordt uitgevonden. Zo ontstaat één gedeelde methode die per gebied wordt uitgewerkt op basis van de lokale kenmerken.
Ontwikkelprogramma: Regionale Sponsstrategie
Ontwikkelprogramma Stedelijk Zwolle
Ontwikkelprogramma: Karakteristieke Stationsomgevingen
Ontwikkelprogramma: Gezonde buurten
Ontwikkelprogramma: Vitale dorpskernen
