Hoe profiteert een binnenstad van toerisme aan zee?
Wilhelmshaven: Groen-blauwe verbindingsroutes
Wilhelmshaven profileert zich sinds zijn oprichting als de “groene stad aan zee”. Vooral twee gebieden trekken veel bezoekers: het Zuidstrand en de binnenstad. Terwijl toeristen massaal naar het Zuidstrand trekken, kampt de binnenstad rond het station met toenemende leegstand. De vraag is hoe deze gebieden elkaar kunnen versterken. In opdracht van Wirtschaft Wilhelmshaven, waarvan de stad Wilhelmshaven en de economische ontwikkelvereniging Jade e. V. aandeelhouders zijn, heeft De Zwarte Hond een strategische visie opgesteld voor de verdere ontwikkeling van de stad. Een belangrijke vraag in de analyse was hoe verschillende gebruikersgroepen zich door Wilhelmshaven bewegen. Toeristen zoeken zo snel mogelijk het water op en gaan direct richting haven of zee. Inwoners daarentegen kennen de stad goed en kiezen vaker voor de snelste route van A naar B, ook als die minder spectaculair is, bijvoorbeeld door de Südstadt. Deze uiteenlopende bewegingspatronen zijn vertaald naar onderscheidende werkmodellen. Zo benadrukt een cultuurhistorische as de kwaliteiten van de Südstadt, wordt de haven benaderd als stedelijk centrum en vormt een groene ring van open ruimtes een verbindende band door de stad. Deze modellen maakten kwaliteiten zichtbaar, stimuleerden het gesprek en vormden de basis voor strategische ontwikkelrichtingen. In hun samenhang leiden ze tot een visie die zich richt op de Großer Hafen en de Südstadt als cruciale schakels tussen stad en zee. Daarbij hoort een pakket aan maatregelen voor de komende jaren, zoals een maritieme doorgang en programmering die de havenkade activeert. Zo verandert beweging in beleving en wordt de identiteit van Wilhelmshaven als groene, leefbare kuststad verder versterkt.
data
- Locatie
- Wilhelmshaven, DE
- omvang
- 210 ha
- Opdrachtgever
- Wirtschaftsförderungsgesellschaft Wilhelmshaven
- Discipline
- Stedenbouw, Strategie
- Programma
- Masterplan, Ontwerpend onderzoek, Verstedelijkingsstrategie
- Periode
- 2026
- Status
- Gerealiseerd
Veel ruimtelijke barrières versperren de weg naar het water.
Valoisplatz: hoge mate van verharding in de binnenstad
Huidige dynamiek en knelpunten
Hoewel Wilhelmshaven met zijn bebouwing uit de Gründerzeit, de ligging aan het Nationaal Park Waddenzee en de grote hoeveelheid groen over aantrekkelijke kwaliteiten beschikt, richten veel toeristen zich vrijwel uitsluitend op de museumhaven en laten zij de binnenstad links liggen. Een belangrijke oorzaak is de openbare ruimte, die door het ontbreken van levendige functies aan verblijfskwaliteit verliest. Het centrale Valoisplein en de havenpromenade zijn hier sprekende voorbeelden van. Toenemende leegstand in de plinten, braakliggende kavels, een hoge druk van gemotoriseerd verkeer en een krappe gemeentelijke begroting versterken samen de functionele en ruimtelijke achteruitgang van deze gebieden. De beperkte verblijfskwaliteit zorgt ervoor dat bezoekers en potentiële passanten wegblijven, terwijl juist hun aanwezigheid kan bijdragen aan een levendige en aantrekkelijke binnenstad.
Peiling van meningen met Swipocratie
Bespreking van de werkmodellen in een workshop met bewoners, gemeente en politiek
Welke ideeën zijn het meest populair?
Er is niet één route, maar drie
Participatief proces op weg naar de visie
Een omvangrijk participatieproces begeleidde de totstandkoming van de visie. Een eerste, breed beeld van meningen werd opgehaald via de app Swipocratie, waarin meer dan 2.600 deelnemers werd gevraagd waar zij graag verblijven, hoe zij zich verplaatsen en wat zij voor de stad wensen.
Daaruit kwam naar voren dat mensen met verschillende behoeften verschillende routes gebruiken. Elke route heeft een eigen thematische focus, waardoor drie werkmodellen zijn ontwikkeld die samen het volledige spectrum bestrijken.
Per model werd een type route uitgewerkt: een directe route, een recreatieve route en een maritieme route, elk gekoppeld aan een specifiek thematisch werkmodel. Deze modellen zijn vervolgens besproken in een workshop met bewoners, de gemeente en de politiek.
Elementen die uit deze modellen zijn gedestilleerd, vormen de basis voor de uiteindelijke visie.
Werkmodel Cultuurhistorische As
Werkmodel Groene Ring
Werkmodel Haven als Centrum
Visie op een betere verbinding
De visie beschrijft het langetermijn-masterplan voor de verbinding tussen de binnenstad en het Zuidstrand, waarbij beide plekken ruimtelijk, functioneel en atmosferisch sterker met elkaar worden verbonden.
Het masterplan brengt de belangrijkste thema’s en doelstellingen uit drie intensief besproken werkmodellen, Cultuurhistorische As, Haven als Centrum en Groene Ring, samen, weegt deze af en formuleert een gezamenlijk toekomstbeeld.
De kern wordt gevormd door een systeem van meerdere thematische routes, elk met een eigen karakter en belevingskwaliteit, die belangrijke plekken in de stad met elkaar verbinden en naar het water leiden.
De resulterende visie positioneert de Großer Hafen en de Südstadt als vanzelfsprekende schakels tussen stad en zee en vertaalt strategisch inzicht naar een samenhangend geheel van ingrepen, zoals een maritieme doorgang en levendige programmering langs de havenkade, waardoor de zee voelbaar de stad binnenkomt, beweging gaat over in beleving en de identiteit van Wilhelmshaven als groene en leefbare kuststad wordt versterkt.
Hoe zouden belangrijke plekken er in de toekomst uit kunnen zien?
Ruimtelijke en functionele versterking van schakels
Programmering langs de havenrand activeert en trekt aan
Bezoekers direct naar het water leiden via een maritieme passage
Südzentrale ontwikkelen tot stedelijk schakelpunt
De Grote Haven activeren en benutten voor wonen op het water
Het verlaten Börsenplatz in het stadscentrum koppelen aan een as richting het water
