Hoe profiteert een binnenstad van toerisme aan zee?
Wilhelmshaven: Groen-blauwe verbindingsroutes
Wilhelmshaven profileert zich al sinds de oprichting als de “groene stad aan zee”. Twee gebieden trekken daarbij de meeste aandacht : het Zuidstrand en de binnenstad. Waar het Zuidstrand veel bezoekers trekt, kampt het gebied rond het station met leegstand. De opgave is om deze delen van de stad beter met elkaar te verbinden. In opdracht van Wirtschaft Wilhelmshaven (gemeente Wilhelmshaven en de economische ontwikkelvereniging Jade e. V) heeft De Zwarte Hond een strategische visie opgesteld voor de verdere ontwikkeling van de stad. Daarbij is onderzocht hoe verschillende gebruikers zich door Wilhelmshaven bewegen. Toeristen gaan direct richting zee en haven, terwijl inwoners vooral de snelste route door de stad keizen, vaak langs minder aantrekkelijke gebieden zoals de Südstadt. Deze verschillende bewegingspatronen zijn vertaald naar ruimtelijke werkmodellen. Een cultuurhistorische route brengt de kwaliteiten van de Südstadt in beeld, de haven wordt benaderd als stedelijk centrum en een groene ring verbindt open ruimtes een door de stad. Deze modellen maken kwaliteiten zichtbaar, stimuleren het gesprek en vormen de basis voor strategische ontwikkelrichtingen. De focus ligt op de Großer Hafen en de Südstadt als cruciale schakels tussen stad en zee. Maatregelen zoals een maritieme route en nieuwe programmering op kades moeten de haven activeren. Zo wordt beweging onderdeel van de beleving en wordt de identiteit van Wilhelmshaven als groene, leefbare kuststad versterkt.
data
- Locatie
- Wilhelmshaven, DE
- omvang
- 210 ha
- Opdrachtgever
- Wirtschaftsförderungsgesellschaft Wilhelmshaven
- Discipline
- Stedenbouw, Strategie
- Programma
- Masterplan, Ontwerpend onderzoek, Verstedelijkingsstrategie
- Periode
- 2026
- Status
- Gerealiseerd
Veel ruimtelijke barrières versperren de weg naar het water.
Valoisplatz: hoge mate van verharding in de binnenstad
Huidige dynamiek en knelpunten
Wilhelmshaven heeft sterke kwaliteiten: Gründerzeit-bebouwing, de ligging aan het Nationaal Park Waddenzee en veel groen. Toch concentreren toeristen zich vooral rond de museumhaven en mijden zij de binnenstad. De openbare ruimte speelt hierin een sleutelrol. Door het gebrek aan levendige functies ontbreekt verblijfskwaliteit, met het Valoisplein en de havenpromenade als duidelijke voorbeelden. Tegelijkertijd nemen leegstand in de plinten en braakliggende kavels toe, er is veel autoverkeer en staat de gemeentelijke begroting onder druk. Deze factoren versterken elkaar en leiden tot ruimtelijke en functionele achteruitgang. Het gevolg: minder bezoekers en potentiële passanten, terwijl juist hun aanwezigheid nodig is voor een levendige binnenstad.
Peiling van meningen met Swipocratie
Bespreking van de werkmodellen in een workshop met bewoners, gemeente en politiek
Welke ideeën zijn het meest populair?
Er is niet één route, maar drie
Participatief proces naar de visie
De visie is ontwikkeld via een uitgebreid participatieproces. Met de app Swipocratie gaven ruim 2.600 deelnemers aan waar zij graag verblijven, hoe zij zich verplaatsen en wat zij wensen voor de stad. Hieruit bleek dat verschillende groepen verschillende routes gebruiken, elk met een eigen thematische focus. Op basis daarvan zijn drie werkmodellen opgesteld die samen het geheel dekken.
Per model is een route uitgewerkt: een directe, een recreatieve en een maritieme route. Deze zijn in een workshop besproken met bewoners, gemeente en politiek. De belangrijkste elementen vormen de basis voor de uiteindelijke visie.
Werkmodel Cultuurhistorische As
Werkmodel Groene Ring
Werkmodel Haven als Centrum
Visie op een betere verbinding
De visie schetst een langetermijn-masterplan voor de verbinding tussen de binnenstad en het Zuidstrand, met als doel beide gebieden ruimtelijk, functioneel en in sfeer sterker te verbinden. Het masterplan brengt de belangrijkste thema’s uit drie werkmodellen – Cultuurhistorische As, Groene Ring en Haven als Centrum – samen tot één helder toekomstbeeld. Centraal staat een netwerk van thematische routes met elk een eigen karakter en belevingskwaliteit, die belangrijke plekken verbinden en de stad naar het water openen.
De visie positioneert de Großer Hafen en de Südstadt als logische schakels tussen stad en zee, en vertaalt dit naar concrete ingrepen, zoals een maritieme doorgang en levendige programmering langs de havenkade. Zo wordt de zee in de stad voelbaar en wordt Wilhelmshaven verder versterkt als groene, leefbare kuststad.
Hoe zou Valoisplatz er in de toekomst uit kunnen zien?
Hoe zou Bontekai er in de toekomst uit kunnen zien?
Ruimtelijke en functionele versterking van schakels
Programmering langs de havenrand activeert en trekt aan
Bezoekers direct naar het water leiden via een maritieme passage
Südzentrale ontwikkelen tot stedelijk schakelpunt
De Grote Haven activeren en benutten voor wonen op het water
Het verlaten Börsenplatz in het stadscentrum koppelen aan een as richting het water
