Hoe kan een van de grootste kolencentrales een toekomstgerichte industriële locatie worden?
Energiecentrale Frimmersdorf
Voor energiecentrale Frimmersdorf ontwikkelde De Zwarte Hond het stedenbouwkundig plan. De uitzonderlijke locatie in het Rijnlandse mijngebied, dicht bij de metropolen Düsseldorf en Keulen, de directe nabijheid van het natuurgebied langs de Erft en het identiteitsbepalende gebouwenbestand maken Frimmersdorf tot een unieke locatie voor een toekomstbestendige en duurzame gebiedsontwikkeling in Europa. Vandaag maakt de voormalige energiecentrale indruk door haar enorme schaal en ruimtelijkheid. Lange, rechte wegen en imposante industriële gebouwen gaan een spannend ruimtelijk samenspel aan. Hoewel een groot deel van de technische installaties wordt ontmanteld, blijft het toekomstige digitale bedrijvenpark een bijzondere plek dankzij de wisselwerking tussen openheid en monumentaliteit, en tussen oud en nieuw. Het stedenbouwkundig raamwerk verdeelt het terrein in vijf deelgebieden, die verschillen in ontwikkelingsfasering, schaal, mogelijke functies en de aanwezigheid van monumentale gebouwen en structuren. Het gebouw van de centrale met de 550 meter lange machinehal vormt het uitgangspunt van de stedenbouwkundige ontwikkeling. Het omvat de centrale blokken A–N. Vanuit erfgoedperspectief zijn vooral de blokken A–D van grote waarde, omdat zij exemplarisch zijn voor de vroege ontwikkeling van industriële energieopwekking op basis van steenkool.
Naast deze grotendeels behouden blokken ligt de nadruk op het zichtbaar maken van ‘de weg van de steenkool’. Het stedenbouwkundig concept werd ondersteund door het Duitse Federale Ministerie voor Economische Zaken en Klimaatactie, Starke Projekt GmbH en de deelstaat Noordrijn-Westfalen.
data
- Locatie
- Grevenbroich, DE
- omvang
- 68 ha
- Opdrachtgever
- Stadt Grevenbroich, Starke projekte GmbH
- Discipline
- Stedenbouw, Strategie
- Programma
- Kantoren, Masterplan, Verstedelijkingsstrategie
- Periode
- 2023-2024
- Status
- In ontwikkeling
- Fotograaf
- Onur Can tepe
- thema’s
Frimmersdorf (Grevenbroich)
Energiecentrale Frimmersdorf
1925/26: Bouw van de energiecentrale Frimmersdorf I door AEG met een gepland vermogen van 60 MW. © RWE fotoarchief
1953: Bouw van de energiecentrale Frimmersdorf II als opvolger met 2 eenheden (2×100 MW). © RWE fotoarchief
De Frimmersdorf energiecentrale en de mijnstreek in Rijnland
Met de uitfasering van steenkool in 2030 ondergaat het Rijnlandse mijngebied een ingrijpende transformatie. De energiecentrales van Frimmersdorf, Neurath en Niederaußem, de ontwikkelingen rond Garzweiler en talrijke voormalige mijnbouwlocaties bepalen het karakter van de regio en vormen tegelijkertijd het hart van haar transitie. De centrale van Frimmersdorf, ooit een van de grootste kolencentrales van Europa, speelt hierin een bijzondere rol.
Het landschap en de economische waardeketens van de regio zullen de komende jaren fundamenteel veranderen. In plaats van één dominante economische sector ontstaan nieuwe functies, nieuwe actoren en nieuwe vormen van waardecreatie. De inmiddels gesloten centrale van Frimmersdorf wordt de komende jaren getransformeerd tot een toekomstgerichte werklocatie en neemt daarmee een sleutelpositie in binnen de structurele transformatie van de regio.
Thomas Römer OpenStreetMap
De weg van de steenkool
Energiecentrale Frimmersdorf is niet alleen een locatie, maar een landschap met een gelaagde geschiedenis en een complexe samenhang van functies. Afvalbergen, dagbouwmijnen, schoorstenen en koeltorens bepalen nog altijd het beeld van het Rijnlandse bruinkoolgebied, waar infrastructuur, productieprocessen en landschap onlosmakelijk met elkaar verweven zijn.
‘De weg van de steenkool’ geeft deze plek haar ruimtelijke structuur. Vanuit de Garzweiler-mijn liep een circa drie kilometer lange transportband naar de kolenbunkers I en II, die zorgden voor een continue toevoer naar de centrale. Van daaruit werd de steenkool via een tweede transportband naar de ketelhuizen gebracht, waar zij werd verbrand om turbines van tot wel 130 ton aan te drijven. Op die manier produceerde Frimmersdorf elektriciteit voor maximaal twee miljoen mensen.
Dit landschap verandert nu fundamenteel. Koeltorens verdwijnen, machinehallen worden deels gesloopt en voormalige mijnen veranderen in grote meren. Wat blijft, zijn robuuste structuren, goed ontsloten terreinen en een plek met een krachtige geschiedenis.
Uitzicht op een stilgelegde energiecentrale
Stilgelegde koeltorens
Lange rechtlijnige bestaande wegen
Kolenbunker
Interieur van de hal
Bestaande vegetatie
Energiecentrale Frimmersdorf vandaag
Minister Scharrenbach en projectpartners presenteren de toekomstvisie voor Kraftwerk Frimmersdorf.
Negen ontwikkelingsdoelen
De analyse vormde het uitgangspunt voor gerichte gesprekken met vakafdelingen, stakeholders, ontwerpers en politieke besluitvormers over uiteenlopende thema’s en schaalniveaus. Hieruit zijn negen ontwikkeldoelen geformuleerd die richting geven aan de transformatie van het gebied. Samen vormen de negen doelen een robuust maar flexibel kader dat kan inspelen op uiteenlopende marktvraagstukken en ontwikkelscenario’s. Hieruit volgt het ruimtelijk structuurplan, waarin de doelen worden vertaald naar concrete deelgebieden, bouwvelden en openbare ruimten.
Structuurplan
Het structuurplan
Ruimtelijk maakt het terrein vandaag indruk door zijn enorme openheid en de uitzonderlijke schaal van de industriële gebouwen en technische installaties.
Lange, rechte wegen en imposante industriële gebouwen gaan een spannend ruimtelijk samenspel aan. Hoewel een groot deel van de technische installaties wordt ontmanteld, blijft ook het toekomstige digitale bedrijvenpark een bijzondere plek dankzij de wisselwerking tussen openheid en monumentaliteit, en tussen oud en nieuw.
Het stedenbouwkundig raamwerk verdeelt het terrein in vijf deelgebieden, die verschillen in ontwikkelingsfasering, mogelijke functies, schaal en de aanwezigheid van monumentale gebouwen en structuren.
Identiteitsvormend multifunctioneel publiek centrum
De zes koeltorens, de asbezinkbassins, het koelwaterpompgebouw, de tot vijftig meter hoge centraleblokken en de bestaande pijpleidingtracés vormen een indrukwekkend decor voor een levendig publiek centrum met bovenregionale aantrekkingskracht.
De gebieden rond de bestaande structuren en gebouwen, evenals de aangrenzende nieuwbouw, bieden ruimte aan uiteenlopende publieke en private functies. Hier ontmoeten toekomst en industrieel erfgoed elkaar.
Autonome shuttles kunnen bezoekers en werknemers door het terrein vervoeren. Het openbare centrum biedt ruimte voor evenementen, lunchpauzes en ontmoetingen na werktijd in een industrieel-historische omgeving.
2024
2025-2028
2030
2035+
Vijf deelgebieden
De noordelijke, westelijke en oostelijke zones worden vanaf 2025 ontmanteld en zullen naar verwachting voor 2030 opnieuw in gebruik kunnen worden genomen. Op de noordelijke zone (XL) wordt een nieuw datacenter gerealiseerd. Ten zuiden daarvan vormt het landschapspark een groene verbinding tussen de Erft en de Vollrather Höhe.
In de westelijke zone blijven meerdere monumentale gebouwen en structuren behouden. De centraal gelegen bestaande structuren, die vanuit erfgoedperspectief van grote waarde zijn, zullen in de toekomst het openbare hart van het gebied vormen. De zones rondom de bestaande gebouwen en structuren bieden ruimte aan zowel publieke als private functies. Met het erfgoedpad, gerealiseerd door de LVR, wordt het verhaal van het ‘pad van de steenkool’ zichtbaar gemaakt. Daarnaast biedt de westelijke zone flexibele grootschalige ontwikkelvelden (M–L) en kleinere kavels langs de uiterwaarden van de Erft (S).
Het gebouw van de centrale blijft behouden en krijgt een nieuwe invulling. IT-NRW opent in delen van het gebouw een datacenter, terwijl de machinehal wordt ontwikkeld tot werkplek voor de digitale sector. Op de aangrenzende terreinen van de voormalige ketelhuizen is bovendien ruimte voor aanvullende datacenters.
De oostelijke zone functioneert als ondersteunend gebied met parkeervoorzieningen en mobiliteitshubs in directe nabijheid van het gebouw van de centrale.
In het zuidelijke gebied blijft RWE naar verwachting deels operationeel tot begin jaren 2030. De bestaande hallen blijven behouden en bieden ook in de toekomst ruimte aan diverse gebruikersgroepen.
Een nieuw perspectief op industrieel erfgoed: adaptief, verbonden en toekomstgericht.
