Hoe kan een van de grootste kolencentrales een toekomstgerichte industriële locatie worden?
Energiecentrale Frimmersdorf
Voor energiecentrale Frimmersdorf ontwikkelde De Zwarte Hond het stedenbouwkundig plan. De uitzonderlijke locatie in het Rijnlandse mijngebied, dicht bij de metropolen Düsseldorf en Keulen, de directe nabijheid van het natuurgebied langs de Erft en het identiteitsbepalende gebouwenbestand maken Frimmersdorf tot een unieke locatie voor een toekomstbestendige en duurzame gebiedsontwikkeling in Europa. Vandaag maakt de voormalige energiecentrale indruk door haar enorme schaal en ruimtelijkheid. Lange, rechte wegen en imposante industriële gebouwen gaan een spannend ruimtelijk samenspel aan. Hoewel een groot deel van de technische installaties wordt ontmanteld, blijft het toekomstige digitale bedrijvenpark een bijzondere plek dankzij de wisselwerking tussen openheid en monumentaliteit, en tussen oud en nieuw. Het stedenbouwkundig raamwerk verdeelt het terrein in vijf deelgebieden, die verschillen in ontwikkelingsfasering, schaal, mogelijke functies en de aanwezigheid van monumentale gebouwen en structuren. Het gebouw van de centrale met de 550 meter lange machinehal vormt het uitgangspunt van de stedenbouwkundige ontwikkeling. Het omvat de centrale blokken A–N. Vanuit erfgoedperspectief zijn vooral de blokken A–D van grote waarde, omdat zij exemplarisch zijn voor de vroege ontwikkeling van industriële energieopwekking op basis van steenkool.
Naast deze grotendeels behouden blokken ligt de nadruk op het zichtbaar maken van ‘de weg van de steenkool’. Het stedelijk ontwikkelingsplan werd gefinancierd door het Federale Ministerie van Economische Zaken en Klimaatactie, op basis van een besluit van de Duitse Bondsdag, door Starke Projekt GmbH en door het Ministerie van Binnenlandse Zaken, Gemeenten, Bouw en Digitalisering van de deelstaat Noordrijn-Westfalen.
data
- Locatie
- Grevenbroich, DE
- omvang
- 68 ha
- Opdrachtgever
- Stadt Grevenbroich, Starke projekte GmbH
- Discipline
- Stedenbouw, Strategie
- Programma
- Kantoren, Verstedelijkingsstrategie, Masterplan
- Periode
- 2023-2024
- Status
- In ontwikkeling
- Fotograaf
- Onur Can tepe
- thema’s
Frimmersdorf (Grevenbroich)
Energiecentrale Frimmersdorf
1925/26: Bouw van de energiecentrale Frimmersdorf I door AEG met een gepland vermogen van 60 MW. © RWE fotoarchief
1953: Bouw van de energiecentrale Frimmersdorf II als opvolger met 2 eenheden (2×100 MW). © RWE fotoarchief
De Frimmersdorf energiecentrale en de mijnstreek in Rijnland
Met de uitfasering van steenkool in 2030 ondergaat het Rijnlandse mijngebied een ingrijpende transformatie. De energiecentrales van Frimmersdorf, Neurath en Niederaußem, de ontwikkelingen rond Garzweiler en talrijke voormalige mijnbouwlocaties bepalen het karakter van de regio en vormen tegelijkertijd het hart van haar transitie. De centrale van Frimmersdorf, ooit een van de grootste kolencentrales van Europa, speelt hierin een bijzondere rol.
Het landschap en de economische waardeketens van de regio zullen de komende jaren fundamenteel veranderen. In plaats van één dominante economische sector ontstaan nieuwe functies, nieuwe actoren en nieuwe vormen van waardecreatie. De inmiddels gesloten centrale van Frimmersdorf wordt de komende jaren getransformeerd tot een toekomstgerichte werklocatie en neemt daarmee een sleutelpositie in binnen de structurele transformatie van de regio.
Thomas Römer OpenStreetMap
De weg van de steenkool
Energiecentrale Frimmersdorf is niet alleen een locatie, maar een landschap met een gelaagde geschiedenis en een complexe samenhang van functies. Afvalbergen, dagbouwmijnen, schoorstenen en koeltorens bepalen nog altijd het beeld van het Rijnlandse bruinkoolgebied, waar infrastructuur, productieprocessen en landschap onlosmakelijk met elkaar verweven zijn.
‘De weg van de steenkool’ geeft deze plek haar ruimtelijke structuur. Vanuit de Garzweiler-mijn liep een circa drie kilometer lange transportband naar de kolenbunkers I en II, die zorgden voor een continue toevoer naar de centrale. Van daaruit werd de steenkool via een tweede transportband naar de ketelhuizen gebracht, waar zij werd verbrand om turbines van tot wel 130 ton aan te drijven. Op die manier produceerde Frimmersdorf elektriciteit voor maximaal twee miljoen mensen.
Dit landschap verandert nu fundamenteel. Koeltorens verdwijnen, machinehallen worden deels gesloopt en voormalige mijnen veranderen in grote meren. Wat blijft, zijn robuuste structuren, goed ontsloten terreinen en een plek met een krachtige geschiedenis.
Minister Scharrenbach en projectpartners presenteren de toekomstvisie voor Kraftwerk Frimmersdorf.
Negen ontwikkelingsdoelen
De analyse vormde het uitgangspunt voor gerichte gesprekken met vakafdelingen, stakeholders, ontwerpers en politieke besluitvormers over uiteenlopende thema’s en schaalniveaus. Hieruit zijn negen ontwikkeldoelen geformuleerd die richting geven aan de transformatie van het gebied. Samen vormen de negen doelen een robuust maar flexibel kader dat kan inspelen op uiteenlopende marktvraagstukken en ontwikkelscenario’s. Hieruit volgt het ruimtelijk structuurplan, waarin de doelen worden vertaald naar concrete deelgebieden, bouwvelden en openbare ruimten.
Structuurplan
Het structuurplan
Ruimtelijk maakt het terrein vandaag indruk door zijn enorme openheid en de uitzonderlijke schaal van de industriële gebouwen en technische installaties.
Lange, rechte wegen en imposante industriële gebouwen gaan een spannend ruimtelijk samenspel aan. Hoewel een groot deel van de technische installaties wordt ontmanteld, blijft ook het toekomstige digitale bedrijvenpark een bijzondere plek dankzij de wisselwerking tussen openheid en monumentaliteit, en tussen oud en nieuw.
Het stedenbouwkundig raamwerk verdeelt het terrein in vijf deelgebieden, die verschillen in ontwikkelingsfasering, mogelijke functies, schaal en de aanwezigheid van monumentale gebouwen en structuren.
Identiteitsvormend multifunctioneel publiek centrum
De zes koeltorens, de asbezinkbassins, het koelwaterpompgebouw, de tot vijftig meter hoge centraleblokken en de bestaande pijpleidingtracés vormen een indrukwekkend decor voor een levendig publiek centrum met bovenregionale aantrekkingskracht.
De gebieden rond de bestaande structuren en gebouwen, evenals de aangrenzende nieuwbouw, bieden ruimte aan uiteenlopende publieke en private functies. Hier ontmoeten toekomst en industrieel erfgoed elkaar.
Autonome shuttles kunnen bezoekers en werknemers door het terrein vervoeren. Het openbare centrum biedt ruimte voor evenementen, lunchpauzes en ontmoetingen na werktijd in een industrieel-historische omgeving.
2024
2025-2028
2030
2035+
Vijf deelgebieden
Het ontwikkelingsconcept van het structuurplan voorziet in de volgende fasering. Vanaf 2025 zullen de noordelijke, westelijke en oostelijke delen worden gesloopt. Deze gebieden zullen naar verwachting vóór 2030 gereed zijn voor herontwikkeling. Op het noordelijke terrein (XL) kan een nieuw datacenter worden gerealiseerd. Ten zuiden daarvan zal een landschapspark de groene verbinding vormen tussen de Erft en de Vollrather Höhe.
Voor het westelijke gebied voorziet het structuurplan in het behoud van verschillende monumentale gebouwen en historische bouwwerken uit de steenkoolwinning. De centraal gelegen bestaande gebouwen en constructies, die vanuit erfgoedperspectief van bijzondere waarde zijn, kunnen in de toekomst het publieke hart van het gebied vormen. De terreinen rondom deze gebouwen en constructies zijn bestemd voor zowel publieke als private functies. Via een erfgoedroute kan het verhaal van de ‘Coal Trail’ inzichtelijk worden gemaakt. Daarnaast biedt het westelijke gebied ruimte aan grote, flexibel in te richten ontwikkellocaties (M–L) en kleinere kavels langs de Erftauen (S).
Het gebouw van de elektriciteitscentrale blijft behouden en krijgt een nieuwe bestemming. Het is de bedoeling dat IT.NRW in een deel van het gebouw een datacenter vestigt en dat de machinehal wordt ingericht als werk- en innovatieruimte voor de digitale sector. De aangrenzende terreinen van de voormalige ketelhuizen bieden bovendien ruimte voor eventuele aanvullende datacenters.
Het oostelijke gebied is bestemd voor ondersteunende functies, zoals parkeervoorzieningen en mobiliteitshubs, die direct nabij het centralegebouw worden gesitueerd. Naar verwachting zal RWE delen van het zuidelijke gebied nog tot het begin van de jaren 2030 in gebruik houden. De bestaande hallen blijven behouden en zullen ook in de toekomst ruimte bieden aan uiteenlopende functies voor een brede groep gebruikers.
Een nieuwe kijk op industrieel erfgoed: adaptief, verbonden en toekomstgericht















