Voormalig industriegebied verandert in een groene woonwijk aan het water
IJzergieterij Hardinxveld-Giessendam
De IJzergieterij in Hardinxveld-Giessendam transformeert een voormalige industriële productielocatie tot een open, groene woonwijk aan de Merwede. Waar ruim een eeuw lang zwaar en vervuilend werk plaatsvond, ontstaat nu een woonwijk met een groen en stedelijk karakter, die het dorp opnieuw verbindt met de rivier. Het plan en ontwerp van De Zwarte Hond, in opdracht van Gebroeders Blokland, grijpen terug op de robuuste schaal en uitstraling van het industriële erfgoed en vertalen deze naar een eigentijdse woonomgeving met een grote variatie aan woningtypen. Er zijn 83 appartementen, 51 gezinswoningen en 16 compacte starterswoningen, zorgvuldig gepositioneerd in een landschap met hoogteverschillen. Hierdoor ontstaan verrassende zichtlijnen en een intieme wijkstructuur. Het poortgebouw markeert de entree vanaf het dorp, terwijl de waterfrontappartementen een nieuw silhouet aan de rivier vormen. De architectuur vertaalt het industriële karakter naar een eigentijdse woonomgeving. Een baksteen met rijke, natuurlijke kleurschakeringen vormt de basis van de wijk en zorgt voor samenhang. Groen en water vormen de dragers van het plan. Een natuurinclusieve inrichting, het behoud van bestaande bomen en een fijnmazig netwerk van tuinen, pleinen en groene straten verbinden de dijk, de wijk en het achterliggende landschap. De openbare ruimte is autoluw en ingericht als gemeenschappelijke ruimte voor ontmoeting en verblijf. De straten lopen door tot aan een publiek podium aan de rivier, waar wonen, recreatie en het landschap samenkomen. Zo ontstaat een aantrekkelijke woonwijk achter de dijk, waarin industrieel verleden, landschap en dagelijks leven opnieuw met elkaar zijn verweven.
data
- Locatie
- Hardinxveld-Giessendam, NL
- omvang
- 40.000 m²
- Opdrachtgever
- Gebroeders Blokland
- Discipline
- Architectuur
- Programma
- Wonen
- Periode
- 2016-2026
- Status
- Gerealiseerd
- Fotograaf
- Scagliola Brakkee
- Partners
- Jecon, Megaduct, Mobius
- thema’s
De IJzergieterij: industrieel erfgoed aan het water
De IJzergieterij kent een lange industriële geschiedenis. Het gieterijcomplex was actief van 1897 tot 1986 en maakte deel uit van een netwerk van Nederlandse ijzergieterijen die dorpen en steden langs het water bepaalden. Zoals op veel plaatsen langs Nederlandse rivieren raakte ook deze industrie uiteindelijk in onbruik. De locatie bleef achter als een vergeten zone tussen dorp en rivier, maar juist deze ligging vormt de kernkwaliteit van het gebied. De IJzergieterij verbindt Hardinxveld-Giessendam met zowel zijn industriële verleden als de Merwede. De herontwikkeling geeft de plek een nieuwe relatie met de rivier.
Een gelaagd woonlandschap
De opzet van de woonwijk is gebaseerd op beleving, hoogteverschillen en zichtlijnen. Vanaf de dijk markeert een poortgebouw de entree van de wijk. De straten lopen haaks op de dijk en dalen geleidelijk af naar het lagere maaiveld, waardoor een afwisselend en samenhangend straatbeeld ontstaat.
Aan de dijk liggen drie markante appartementengebouwen die verwijzen naar de schaal en het volume van de voormalige industriële bebouwing en de nabijgelegen droogdokken. De gezinswoningen vormen het hart van de wijk en liggen een niveau lager, ingebed in een groen woonmilieu. De openbare ruimte is ontworpen als gedeelde ruimte voor auto’s, fietsers en voetgangers, met klinkerbestrating en zonder traditionele stoepen of fietspaden, wat het verblijfskarakter versterkt. Parkeren is grotendeels uit het zicht opgelost: onder de appartementen bevindt zich een parkeergarage, aangevuld met parkeerplaatsen in groene ‘koffers’ langs de straten. Zo onstaat een groene en ‘autovriendelijke’ wijk, zonder dat de auto het beeld domineert.
De straten lopen door tot aan een publiek podium aan de rivier. Dit plein vormt een belangrijk ontmoetingspunt met uitzicht over de Merwede en Nationaal Park De Biesbosch. Brede zitranden en grote plantenbakken maken het podium uitnodigend voor bewoners en bezoekers. In de plint van het middelste appartementengebouw is ruimte voor horeca of sport, zodat de rivierzijde dagelijks levendig blijft.
Eigentijdse robuuste woningen in baksteen
Diversiteit in wonen en samenleven
De IJzergieterij biedt een breed palet aan woningtypen: met 83 compacte appartementen, 51 ruime gezinswoningen , tweekappers en vrijstaande woningen, en 16 compacte starterswoningen. De variatie in typologieën draagt bij aan een gemengde en levendige buurt.
Bijzonder aandacht is besteed aan de overgang tussen privé en openbaar. Voortuinen hebben een semi-open karakter met hagen, veranda’s en pergola’s, wat ontmoeting stimuleert. De oriëntatie van de woningen zorgt ervoor dat zowel voor- als achtertuinen actief worden gebruikt. Keukens en eetkamers liggen aan de straatzijde, terwijl de woonkamers zich openen naar de tuin. Zo ondersteunt de architectuur het alledaagse leven en het informele contact tussen bewoners.
Een nieuwe woonplek aan de Merwede vol ruimte, rust en karakter
Baksteen, glas en vakmanschap
De architectuur vertaalt het industriële karakter naar een eigentijdse woonomgeving. Een baksteen met rijke, natuurlijke kleurschakeringen vormt de basis van de wijk en zorgt voor samenhang. Variatie ontstaat door vakmanschap in het metselwerk, met afwisselend halfsteens- en koppenverbanden die verwijzen naar industriële bouwtradities. Slanke kozijnen rond royale glasvlakken versterken het robuuste karakter van de gebouwen, die zijn uitgevoerd in hedendaagse, goed geïsoleerde materialen. De wijk is ontworpen volgens principes van natuurinclusief bouwen, met behoud van bestaande bomen, gevarieerde beplanting en aandacht voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Regenwater wordt lokaal opgevangen en vertraagd afgevoerd, waardoor een toekomstbestendige woonomgeving ontstaat waarin natuur, water en wonen in balans zijn.
1. Westblok, 2. Tweekap woning, 3. Poortgebouw
1. Westblok derde verdieping
1. Westblok vijfde verdieping
2. Tweekap woning: begane grond, eerste en tweede verdieping
3. Poortgebouw, tweede verdieping
